خاله ساناز

برخلاف برخی جوسازی ها هنوز هم امنیت پروازی در ناوگان هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران بالاست.اما آمارهای بین المللی حکایت از واقعیت دیگری دارد. طبق آمار رسمی، تعداد کشته شدگان سوانح هوایی در هفت سال گذشته سه هزار و 496 نفر است که 795نفر آنها در سوانح هوایی ایران جان سپرده اند، بنابراین حدود 23 درصد از کشته شدگان سوانح هوایی در هفت سال اخیر مربوط به سوانح هوایی ایران است که از این 7 سال سال های متعددی(3.5سال) وزارت راه و ترابری فعلی بر عهده داشته است.

یک هزار و 400 نفر جان خود را در سوانح هوایی ایران از دست داده اند

از زمانی که ایران نخستین تاسیسات هوانوردی خود را گشود، سانحه های متعدی گاه ناگاه گریبانگیر این صنعت گردیده و امروزه این صنعت در ایران یکی از بالاترین میزان وقوع حوادث را در جهان دارا است. از دلایل ارائه شده برای تحلیل میزان بسیار بالای تعداد سوانح هوایی در ایران می ‌توان تحریم‌های اقتصادی غرب علیه ایران، عدم آموزش استاندارد خلبانان و کنترل کیفی میزان خطای آنان، ضعف در عمل به معیارهای ایمنی هواپیماها، و سو مدیریت و برنامه ریزی نادرست دانست.بر اساس آمار شبکه ایمنی هوانوردی ایران، یک هزار و ۵۳۰ سانحه هوایی در میان هواپیماهای ایران رخ داده‌ است که بین پنجاه تا هفتاد سانحه آن مرگبار بوده‌اند.۴۰ حادثه هوایی از سال ۱۹۴۴ میلادی تا انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ ثبت شده ‌است پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، بیش از هزار و ۴۰۰ صد نفر جان خود را در سوانح هوایی ایران از دست داده‌اند . نگاهی به آمار سوانح هوایی در تاریخ هوانوردی کشورمان موید این نکته است که صنعت هوانوردی ایران با مشکلات متعددی مواجه است که حتی به رغم سابقه طولانی تر نسبت به خطوط هوایی کشورهای همسایه، جایگاه آن را در رتبه پایین تری نسبت به آنان قرار داده است.
طی 29 سال گذشته سوانح هوایی به طور متوسط سالی یکبار در کشورمان به وقوع می پیوندد و وعده پیگیری علل سانحه و مجازات خاطیان، بازماندگان رابه خود مشغول می دارد

و اما تکرار حادثه همچنان قربانی می گیرد

مقایسه میزان سوانح هوایی در ایران در مقایسه با کشورهای همسایه، بیشترین میزان سوانح هوایی را به خود اختصاص داده است. این درحالی است که کشورهایی نظیر قطر، کویت، سوریه و عمان تاکنون هیچ کشته‌ای را در سوانح هوایی خود نداشته‌اند. با وجود آنکه میزان پروازهای انجام شده در کشورهایی چون ترکیه، امارات و بحرین بیش از پروازهای ایران است، مقایسه آماری میزان سوانح در کشورهای مختلف نشان می دهد که میزان سوانح در ایران حتی از کشورهای خاورمیانه هم بیشتر است در حالی که این آمار در امریکا 4 درصد، آفریقا 14 درصد، استرالیا صفر، چین 5 درصد و خاورمیانه 2/4 درصد است . همچنین نسبت ایمنی ما نسبت به کشورهای توسعه یافته 4 درصد بوده در حالی که این رقم در اروپا 4 صدم درصد است و این یعنی اینکه ضریب ریسک پروازی در ایران 10 برابر کشورهای توسعه یافته است اما با این حال ضریب حمل و نقل هوایی در کشور بیشتر از حمل و نقل جاده یی و ریلی بوده و در مقایسه با نرم جهانی نیز 100 برابر از آفریقا ایمن تر است.

تحریم های آمریکا

تحریم‌های آمریکا علیه ایران که شامل ممنوعیت فروش هواپیما و قطعات آن می‌شود مهم ‌ترین مانع بر سر رشد شرکت های هواپیمایی به شمار می‌رود. امروزه به دلیل این تحریم‌ها، شرکت های هواپیمایی از جمله هما ناوگانی فرسوده و قدیمی دارد. بسیاری از پروازهای بین‌المللی هما به دلیل کمبودهای این شرکت متوقف شده و شبکه پروازی داخلی این شرکت نیز با وجود افزایش تقاضاها تغییر چندانی نکرده ‌است. به دلیل عمر زیاد هواپیماهای این شرکت میزان تاخیرها و سوانح پروازهای آن نیز افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته‌است.
اما در این میان آنچه که حائز اهمیت می باشد این وافعیت است که با وقوع هر حادثه ای بار دیگر زمزمه‌های لزوم نوسازی ناوگان هواپیمایی مسافربری ایران زنده می شود چرا که بالا بودن عمر ناوگان هوایی کشور و استفاده از هواپیماهای مستعمل و استیجاری، ضریب ایمنی پروازی را در کشور کاهش داده است.اما به دلیل اعمال تحریم ها سیاست نو سازی ناوگان هوایی ایران باز هم به فراموشی سپرده می شود.